مددکاری اجتماعی با رویکرد راه حل محور رویکردی نوین در مددکاری اجتماعی است که بر شناسایی و تقویت منابع و توانمندی‌های فردی و اجتماعی مددجو تمرکز دارد. این رویکرد برخلاف رویکردهای سنتی که بیشتر بر تحلیل مشکلات و علل آن‌ها تأکید دارند، به دنبال ساخت راه‌حل‌های عملی و مؤثر برای افراد و مددجویان است.

در این رویکرد، مددکار اجتماعی به جای تمرکز بر مشکلات، بر توانمندی‌ها و منابع موجود در فرد و محیط او تأکید می‌کند. هدف اصلی این رویکرد، ایجاد تغییرات مثبت و پایدار در زندگی مددجو از طریق تقویت نقاط قوت و استفاده بهینه از منابع موجود است.

مطالعات نشان داده‌اند که استفاده از رویکرد راه‌حل‌محور در مددکاری اجتماعی می‌تواند به ارتقاء تاب‌آوری، افزایش اعتماد به نفس و بهبود کیفیت زندگی مددجویان منجر شود (فرانکلین و همکاران، ). به عنوان مثال، پژوهشی در دانشگاه علامه‌طباطبائی نشان داد که مداخله مددکاری اجتماعی گروهی با رویکرد راه‌حل‌محور بر ارتقاء تاب‌آوری نوجوانان تأثیر مثبت داشته است.

در این رویکرد، فرآیند مددکاری شامل مراحل زیر است:

شناسایی منابع و توانمندی‌ها:

در این مرحله، مددکار اجتماعی با مددجو همکاری می‌کند تا منابع و توانمندی‌های موجود در فرد و محیط او را شناسایی کند.

تعیین اهداف مشخص:

پس از شناسایی منابع، مددکار اجتماعی با مددجو اهداف مشخص و قابل دسترس تعیین می‌کند.

توصیف استثناها:

در این مرحله، مددجو لحظاتی که مشکل وجود نداشته و یا کمتر بوده است را توصیف می کند.

توصیف آینده ترجیحی:

مددجو با استفاده از تکنیک هایی همچون سوال معجزه آینده ای که در آن اهداف دلخواه او محقق شده است را با جزئیات توصیف می کند.

یکی از ویژگی‌های برجسته این رویکرد، تأکید بر مشارکت فعال مددجو در تمامی مراحل فرآیند مددکاری است. این مشارکت، احساس مسئولیت و کنترل بر زندگی را در مددجو تقویت می‌کند و به ایجاد تغییرات پایدار کمک می‌کند.

در نهایت، می‌توان گفت که مددکاری اجتماعی با رویکرد راه‌حل‌محور، با تمرکز بر توانمندی‌ها و منابع موجود، به مددجویان کمک می‌کند تا با استفاده از این منابع، به آینده دلخواه خود نزدیک تر شوند و به زندگی بهتر و با کیفیت‌تری دست یابند.

نوشته سمانه نوایی: مدرس دانشگاه، عضو ارشد و مدیر دپارتمان مددکاری اجتماعی

منابع

Franklin, C., Ding, X., Kim, J., Zhang, A., Hai, A. H., Jones, K., … & O’Connor, A. (2024). Solution-focused brief therapy in community-based services: A meta-analysis of randomized controlled studies. Research on Social Work Practice, 34(3), 265-276.‏

Milner, J., & Myers, S. (2017). Using solution focused practice with adults in health and social care. Jessica Kingsley Publishers.‏